Република Македонија

                 МИНИСТЕРСТВО ЗА ПРАВДА

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                PRVA NACIONALNA KONFERENCIJA

                                ZA ZAKONOT ZA OP{TATA UPRAVNA POSTAPKA,                      

               NADLE@NOSTITE NA

                      DR@AVNIOT UPRAVEN INSPEKTORAT I OP{TINITE

 

 

 

 

 

                KAKO DO UPRAVNA PRAVDA

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                    

 

 

СКОПЈЕ, мај  2007 година

 

 

 

 

Содржина

 

ВОВЕД

ДРЖАВЕН УПРАВЕН ИНСПЕКТОРАТ

1. Местото и улогата во системот на контрола и примена на законите

2. Органограм на Државниот управен инспекторат

 

ЗАКОН ЗА ОПШТАТА УПРАВНА ПОСТАПКА

1. Начела на управната постапка.

2.Странка во управната постапка и заинтересирано лице како странка 

3. Достава на писмена

4. Решение

5. Правни средства

6. Вонредни правни средства

7. Извршување на решение

8. Соработка меѓу централната и локаната власт во делот на иснпекциските служби и примена на Законот за општа управна постапка

                                                                                           

                  

Predgovor Za   proektot,

 

 

 

 

Почитувани,

 

Оваа брошура е изработена во рамките на Проектот „Прва национална конференција за Законот за општа управна постапка, надлежностите на Управниот инспекторат и општините“, финансиски и технички поддржан од Набљлудувачката мисија на ОБСЕ во Република Македонија која е долгорочен поддржувач на реформите поврзани  со децентрализацијата и владеењето на правото.

 

Причината за иницирање на самиот проект Државниот управен инспекторат ја изнајде во фактот што општините се дел од програмата за надзор за 2007 година. Со намера да воспостави пристап што ќе значи не само надзор туку и поддршка на административното работење на единиците на локалната самоуправа, се одлучи да се иницира тренд на партнерски однос помеѓу Инспекторатот и локалната самоуправа. Проектот се смета за само иницијален  чекор кон воспоставување на постојана пракса на отворен дијалог со општините и створање на околности во кои Државниот управен инспекторат ќе се најде во улога на фацилитатор помеѓу вршителите на надзорот и оние над кои се врши надзорот. Овој концепт е поддржан и од самите општини со кои веќе е остварена иницијална комуникација, без разлика на нивната големина, ниво на развој и капацитети. Веруваме дека со ова неминовно ќе следат низа заеднички придобивки: подобар квалитет во работата на јавната администрација и поефикасно и навремено реализирање на правата и потребите на граѓаните. 

 

Во истиот контекст, зadovolstvoto ]e ni bide zaedni~ko dokolku  preku ovaa bro[ura  za institutite na Законот за општата управна постапка, Vi  gi dobli`ime mo`nostite, sekojpat i vo sekoja prilika koga niz prizmata na pravilata na op[tata upravna postapka, ostvaruvate pravo na stranka ili zainteresirano lice, како во позиција кога државатa ili lokalnata samouprava одлучува во управни работи - носи управни акти, така и кога тие ги пропушта, a so toa i deka  навистина ste pominale niz изграден систем на управна правда.

 

 

На крај, во оваа прилика би сакале да изразиме и благодарност за финансиската и техничата поддршка на Проектот и изработката на брошурата од страна на Мисијата на ОБСЕ. и особено за нивниот фокус кон приоритетите како што се процесот на децентрализација низ изградбата на административните капацитети и поттикнување на транспарентноста и отчетноста на јавната администрација.

 

Kopija od ovaa bro[ura mo`e da se dobie vo prostoriite na Minsisterstvo za pravda, a elektronska verzija ]e mo`ete da najdete na www.mic.org.mk

                                               

 

 

                                                                Dr`avniot upraven inspektorat

                                                                                                                Direktor,

                                                                                                Dimitar |eo\ievski

 

 

 

I. В О В Е Д   

                                                                                                                                                            

Законот за општа управна постапка е закон чија примена има длабоки и главно позитивни корени кои се функционални во сеопфатноста на процесните  решенија  преку кои граѓаните ги остваруваат и ги штитат  своите права  и интереси, pa за  истиот генерално може да се каже дека ги содржи потребните  институти за заштита на индивидуалните права,

 

No, иако се работи за современи правни институти кои се добро напишани, сепак има потреба tie da se dobli`at do оние кои се должни да го применуваат законот и gra\anite - preku zbir na informacii, za toa koj e stranka vo postapkata, pristapot do organite, principite na koi se zasniva odnesuvaweto na organite pri re[avaweto, pravnite lekovi, osobeno vondredno pravnite lekovi, tekot na postapkata,obrascite vo postapkata i sekako  preku izgradeniot sistem na контрола i nadzor nad sproveduvaweto na Zakonot za op[tata upravna postapka каде ostvaruvaweto na funkciite na Dr`avniot upraven inspsktorat se od osobeno zna~ewe vo ostvaruvaweto na владењеето на управната правда.

 

 

 

II. DR@AVEN UPRAVEN INSPEKTORAT

 

  1. МЕСТОТО И УЛОГАТА ВО СИСТЕМОТ НА КОНТРОЛА И ПРИМЕНАTA НА  ЗАКОНИТЕ ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

 

Vo Republika Makedonija, rаботите на управната инспекција ги врши Државниот управен инспекторат, орган во состав на Министерството за правда, а работите на управен надзор ги вршат управни инспектори.

 

Upravnata inspekcija go opfa]a nadzorot nad primenata na Zakonot za op[atata upravna postpka i drugite zakoni [to sodr`at odredbi za upravnata postapka, a врз osnova на Законот за управната инспекција ( „Службен весник на РМ“ бр. 69/04)

 

Nadzorot se vr[i vo organite na dr`avnata uprava, drugite dr`avni organi, organizacii, ustanovi i drugi pravni lica, na koi so zakon im e dovereno da vr[at javni ovlastuvawa koga re[aavaat vo upravni raboti, kako i op[tinite, Gradot Skopje, koga vo vr[eweto na svoite nadle`nosti re[avaat vo upravni raboti za pravata, obvrskite i pravnite interesi na pravni i fizi~ki lica vo soglasnost so zakon ( organi vo koi se vr[i nadzor)

 

Работите од делокругот на Државниот управен инспекторат се извршуваат преку Секторот за инспекциски надзор и четирите одделенија (претставени во органограмот на страна 9)[1]:

 

  • Одделение за вршење инспекциски надзор во органите на државната управа во Скопје, Штип, Кочани, Виница, Берово, Делчево, Свети Николе и Пробиштип, Струмица, Гевгелија, Радовиш и Валандово ;[2]

 

  • Одделение за вршење инспекциски надзор во органите на државната управа во Скопје, Кавадарци и Неготино, Прилеп и Крушево, Битола, Демир Хисар и Ресен ;[3]

 

  • Одделение за вршење инспекциски надзор во органите на државната управа во Скопје,  Куманово, Велес, Кратово и Крива Паланка;[4]

 

  • Одделение за вршење инспекциски надзор во органите на државната управа во Гостивар, Тетово, Кичево, Македонски Брод, Струга и Дебар.[5]

 

 

 

КАКО ДА СЕ ОБРАТИТЕ

ДО ДРЖАВНИОТ УПРАВЕН ИНСПЕКТОРАТ

 

 

Sekoj gra\anin ima pravo, poedine~no ili zaedno so drugi da dostavuva preтstavki i predlozi do Dr`avniot upraven inspektoratza rabоtaта na organите vo koi se vr[i nadzor, odnosno vo organite na dr`avnata uprava, drugite dr`avni organi, organizacii, ustanovi i drugi pravni lica, na koi so zakon im e dovereno da vr[at javni ovlastuvawa koga re[aavaat vo upravni raboti, kako i op[tinite, Gradot Skopje, koga vo vr[eweto na svoite nadle`nosti re[avaat vo upravni raboti za pravata, obvrskite i pravnite interesi na pravni i fizi~ki lica vo soglasnost so zakon.

Dr`avniot upraven inspektorat ne e vrzan za formata na pretstavkite i predlozite. Vo rabota se zemaat i pretstavkite i predlozite svoera~no napi[ani.

Pretstavkite i predlozite  mo`e da se podnesat po po[ta ili direktno vo na raka vo arhivata vo sedi[teto na Dr`avniot upraven inspektorat na adresa:

 

Ministerstvo za pravda na Republika Makedonija

Ul. Dimitrie ^upovski br.9 1000 Skopje

Tel. 02/3224 576

 

Воедно, Државниот управен инспекторат е отворен за соработка за сите органи кои решаваат во управна постапка, вклучувајќи ги и единиците за локална самоуправа. 

 

 

 

 

Во одделенијата се вршат работите на:

 

         Инспекциски надзор во однос на: постапувањето во пропишаните рокови во првостепената и второстепената управна постапка; навременото вклучување на заинтересираните странки во управната постапка заради заштита на нивните права и интереси; обезбедувањето на докази по службена должност од службената евиденција што ја води органот надлежен за решавање или друг орган, организација, установите, други правни лица и институциите што имаат јавни овластувања; извршувањето на правосилните управни акти; трошоците во управната постапка; давањето правна помош на граѓаните и другите учесници во управната постапка; примањето на поднесоците; издавањето на уверенија и други јавни исправи за одредени факти од службената евиденција; стручната подготовка на службениците што работат на управните работи; доставувањето на управните акти и другите писма; спроведувањето на мерките на надлежните органи за подобрување на работата при решавањето на управните работи; водењето на евиденција на предметите; примањето и прегледување на поштата; заведувањето на актите; доставувањето на актите во работа; административно-техничкото обработување на актите; експедирањето на пошта; враќањето, разведувањето на актите и нивно архивирање; и евиденцијата, ракувањето и употребата на печатите и штембилите.

 

 

 

 

                                 

 ОВЛАСТУВАЊА НА ИНСПЕКТОРИТЕ

(Член 9 од Закон за управната инспекција)

 

Vo vr[eweto na  inspskciskiot nadzor, inspektorite se ovlasteni:

 

 - da ostvaruvaat neposreden uvid vo primenta na Zakonot za op[tata upravna postapka i drugi zakoni [to sodr`at odredbi za upravna postapka i izvr[uvaweto na propisite za kancelariskoto rabotewe;

 

 - da naredat vo opredelen rok oтstranuvawe na utvrdenite nedostatoci;

       - da naredat opredelen na~in na postapuvawe;

 

  -da podнеsat krivi~na prijava za stoрeno krivi~no delo, barawe za    poveduvawe na preker[o~na postapka, ili iniциjativa za pokrenuvawe na disciplinska postapka;

 

          - da vr[at i drugi raboti za ~ie izvr[uvawe se ovlasteni so Zakonot      za   upravnata inspеkcija.

 

 

 

           Се врши и  инспекциски надзор во однос на извршувањето на прописите на канцелариското работење и во стручните служби на основните судови, апелационите судови и Врховниот суд на Република Македонија, Јавното обвинителство, Народниот правобранител, Уставниот суд на Република Македонија, Судскиот совет, нотаријатите, Стручната служба на Собранието на Република Македонија, Стручната служба на Владата на Република Македонија, во единиците на локалната самоуправа и Градот Скопје.

 

 

 

                                  

 

                              ВО КОИ ОРГАНИ СЕ ВРШИ НАДЗОР

                      Член 3 од Законот за управната инспекција

 

 

-          органите на државната управа

-          управните организации

-          установите

-          институциите кои имаат јавни овластувања

-          Судскиот совет на Република Македонија

-          судовите во Република Македонија

-          Јавното обвинителство

-          Народниот правобранител на Република Македонија

-          единиците на локалната самоуправа

-          Градот Скопје

-          нотарите

-          Стручната служба на Собранието на Република Македонија

-          Стручната служба на владата на Република Македонија

 

 

 

Државниот управен инспекторат работи врз основа на годишна програма за работа и месечни планови за работа кои се изготвуваат во зависност од планираните активности, приоритетите како и поднесените претставки од граѓаните и другите субјекти.

 

 

ПРОГРАМА И ПЛАН ЗА НАДЗОР

 

        Информациите во врска со Годишната програма за надзор и месечните планови за надзор, Државниот управен инспекторат транспарентно ги објавува на веб страницата на Министерството за правда на Република Македонија

www.pravda .gov.mk 

 

 

 

 

                                           ВИДОВИ НА НАДЗОР

 

 

        -  редовен инспекциски надзор ( надзор што по службена должност се врши во органите на управата согласно со Годишната програма за работа)

 

        -  надзор по претставки и предлози на граѓаните( надзор што се врши по иницијатива на граѓаните)

 

        -  контролен инспекциски надзор ( надзор со кој се врши контрола дали решенијата кои се донесени  по извршен редовен инспекциски надзор или во надзор по иницијативан на граѓаните се изврешени).

 

        -  надзори по овластување на министерот за правда (за надзорите во судовите и кај нотарите е неопходно овластување на министерот за правда)

 

        -  други подносители (надзор може да  се врши и по иницијатива на претпријатија,  државни органи и други правни лица.

 

 

 

 

                 2. МЕТОДОЛОГИЈА НА НАДЗОРОТ

 

     Сеуште не е донесен акт со кој ќе се регулира методологијата по која ќе се врши  надзорот. Формирана е работната група од министерот за правда, која работи на изготвување на Правилника за методологијата на постапување на управната инмспекција. Во пракса инспекцискиот надзор се врши на следниот начин:

 

  1. Со писмо се известува функционерот или раководителот на органот во кој треба да се изврши надзорот за денот и часот кога ќе се изврши надзорот, и се бара да биде обезбедено присуство на некој претставник од органот.

 

  1.  На денот на надзорот инспекторот оди во органот и во присуство на претставник од органот врши надзор.

 

  1. За извршениот надзор се составува писмен Записник во кој се констатира утврдената состојба во органот во врска со управното и канцелариското работење, а доколку се утврдени одредени недостатоци со Решение се наредува истите да бидат отстранети во определен рок. Записникот и Решението се доставуваат до органот во кој е извршен надзорот.

 

  1. Во врска со Решението, органот во кој е извршен надзорот има право да вложи жалба до Министерот за правда.

 

  1. По истекувањето на рокот определен во Решението за отстранување на недостатоците, Државниот управен инспекторат врши контролен надзор и доколку се констатира дека недостатоците не се одстранети, односно Решението не е извршено поднесува барање за поведување на прекршочна постапка  против службеното лице или  раководното лице во органот.[6]

 

 

3. Органограм на Државниот управен инспекторат

 

 

 

 

 

III. ЗАКОНОТ ЗА ОПШТАТА УПРАВНА ПОСТАПКА           

 

Spored Законот за општата управна , soglasno членот  1 се должни според него да постапуваат Собранието, министерства, другите органи на државната управа, организации утврдени со закон и други државни органи кога во управните работи непосредно применувајќи ги материјалните прописи решаваат за правата, обврските или правните интереси на поединци, на правни лица или други странки.

 

Zna~i  се работи за процедура, niz koja institucionalno se pominuva vo  uправниte работи, a toa se  сите акти и дејствија преку кои се изразуваат и извршуваат надлежностите на јавната администрација, bilo taa da e postavena na centralno bilo na lokalno nivo, vo edinicite na lokalnata samouprava, koga tie nosat upravni akti, a toa се сите оние акти и дејствија со коi се решава за правата, обврските и интересите на странките во управната постапка.

 

Овој закон има супсидијарна примена, па така во управните области за кои со закон е пропишана посебна постапка, се постапува според одредбите на тој закон. Според одредбите на Законот за општата управна постапка се постапува по сите прашања во управните области што не се уредени со посебен закон. Посебните управни постапки се регулирани во материјалните закони, затоа што Законот за општата управна постапка не ги исцрпува сите правила од управната постапка во сите управни области, во кои заради нивната специфичност се формулираат посебни процесни правила.

 

 

 

Постојат следните посебни управни постапки:

 

1.      во инспекциските работи;

2.      во девизните работи;

3.      во царинските работи;

4.      постапка по даночни работи;

5.      постапка по пензиско-инвалидски работи;

6.      постапка за експроприација и др.

 

 

 

        Законот за општата управна постапка е општ и обемен акт со кој се регулира целокупното постапување на органите кои се наведени претходно, кога решаваат за правата, обврските и правните инстереси на граѓаните  и на правните лица. Поради сето тоа овој Закон изобилува со правни институти кои се гаранција за заштитата на основните човекови слободи и права пред органите на државната управа.

 

 

        1. Начела на управната постапка

 

Управната постапка kako postapka koja ne e cel samata za sebe, se zaсnоva na principi  od ~ija dosledna primena zavisi i stepenot, odnosno ~uvstvoto za ostvaruvaweto na upravnata pravda, koi oрганите vo svoeto rabotewe  се должни да  gi обезбедат pri примената на законите и другите прописи во решавањето на управните работи.

 

Toa se slednite начела:

 

 na~eloto na zakonitost, na~elo na za[tita na pravata na strankite i za[tita na javniot interes, na~eloto na ednakvost, nepristrasnost i objetivnost, na~eloto na servisna orientacija na strankite, na~eloto na efikasnost,  na~eloto  na meterijlnata vistina, na~eloto na soslu[uvawe na strankite, na~eloto na odgovornost, na~eloto na ocenka na dokazite, samostojnosta vo re[avaweto, pravoto na `alba, ekonomi~nost i itnost na postapkata, pomo[ na neukata stranka. Vo slu~ajot ]e se zadr`ime samo na nekolku od niv:

 

- Na~eloto na еднаквост, непристрасност и објективност,   издиференцираnо како посебен принцип,gi obvrzuva organite vo upravnata postapka da obezbedat ednakva, nepristrasna i objektivna primena na zakonite i drugite propisi vo re[aaweto na upravnite raboti. So ova se garantira na strankite deka organite vo re[avaweto na upravnite raboti ]e obezbedat ednakva, nepristrasna i objektivna primena na zakonite i drugite propisi vo re[aaweto na upravnite raboti, bez ogled na svojstvoto na strankata i nejzinata op[testvena polo`ba.

 

- Начелото на сервисна ориентација на органите,  значи таква поставеност на односите помеѓу субјектите на управната постапка, во кои органите на управата ќе работат на ослободување од управно-бирократските елементи во нивното работење и да оперираат како  сервис кој им стои на услуга на граѓаните кога решава за нивните права и обврски.

 

- Начелото на одговорност обезбедува одговорност на службените лица за штетите предизвикани со преземање на незаконски дејствија или со незаконско одбивање да решава во управни работи.

 

            - Начелото на ефикасност значи брзо, успешно и квалитетно решавање на управните постапки кога се решава за правата, обврските и правните интереси на граѓаните.

 

             -Начелото на економичност и итност на постапката предвидува постапката да се води бргу и едноставно, и со што помалку трошоци за странките во постапката.

 

 

KONE^NOST I PRAVOSILNOST NA RE{ENIE

 

Во управната постаспка се донесува решение кое претставува поединечен правен акт.Za kone~no se smeta  re[enieto protiv koe ne e izjavena `alba vo upravnata postapka, ili pak `albata e iskoristena , a so koe strankata se steknala so nekoe pravo, odnosno so koe na strankata i e opredelena nekakva obvrska. Kone~noto re[enie mo`e da  se poni[ti, ukine ili izmeni samo vo slu~aite utvrdeni so zakon.

 

Pravosilno re[enie pak e ona re[enie protiv koe ne mo`e da se izjavi `alba, nitu pak da se povede upraven spor, a so koe strankata se steknala so opredeleni prava, odnosno so koe na strankata i e opredelena nekakva obvrska.  Pravosilno stanuva re[enieto i koga strankata ]e se otka`e od pravoto na `alba, a toa mo`e da  se poni[ti, ukine ili izmeni samo vo slu~aite utvrdeni so zakon.

 

 

 

 

2.  STRANKA  VO UPRAVNATA POSTAPKA I  ZAINTERESIRANO LICE KAKO STRANKA

 

Upravnata postapka ja poveduva nadle`niot organ po slu`bena dol`nost ili po barawe na strankata.

 

Po slu`bena dol`nost nadle`niot organ ]e  povede upravna postapka koga toa e utvrdeno so zakon, a koga ]e utvrdi ili doznae  deka so ogled na postojnata fakti~ka sostojba, treba  zaradi  za[tita na javniot interes da se povede upravna postapka.

 

Nadle`niot organ e dol`en da povede upravna postapka i na barawe na gra\anite zaradi za[tita na nivnite prava i interesi zagarantirani so zakon.

 

 

Vo upravnata postapka stranka e sekoe pravno ili fizi~ko lice po ~ie barawe e povedena postapkata (aktivna stranka), protiv koe se vodi postapkata(pasivna stranka) ili koe zaradi za[tita na svoite prava i intersi ima pravo da u~estvuva vo postapkata (zainteresirano lice-intervenient).

 

Vaka definiraniot poim za stranka vo postapkata gi razlikuva strankite vo odnos na toa koga organot postapuva po nivno barawe so koe se  poveduva postapka ili protiv koi se vodi postapka i na druga kategorija koja zaradi za[tita na svoite prava i interesi ima pravo da u~estvuva vo postapkata zainteresirano lice.

 

Zainteresiranoto lice za da bide vklu~eno vo postapkata kako stranka mora toa pravo da mu  e  dadeno so zakon.

 

Imeno, pravo na za[tita na svoite prava i interesi od koi se izvlekuva  pravoto zaintersiranoto lice da u~estvuva vo upravnata postapka  ne treba da se sfati kako obvrska sekoga[ koga takvo lice ]e se javi so barawe da bide vklu~eno vo postapkata deka se isponeti  uslovite i deka toa lice mora da bide vklu~eno vo postapkata.

 

Organot [to ja vodi postapkata vrz osnova na na~elata na upravnata postapka, sekoga[ koga toa e predvideno so zakon, ]e oceni dali so ostvaruvaweto na pravata na  strankata po ~ie barawe e zapo~nata postapkata, se tangira pravoto na drug ili se zagrozuva negoviot interes, od koj aspekt so primena na pravilata na postapkata  dokolku  za toa ima potreba  ]e se vklu~i i zainteresiranoto lice.

 

Na primer: dokolku vo postapka po barawe na stranka postapuva organot nadle`en za izdavawe na odobrenie za gradewe, a drugo lice istaknuva barawe da bide vklu~eno vo postapkata za okolnosti [to se odnesuvaat na detalniot urbanisti~ki plan, a se povikuva  na elementi vo vrska so  relevantnosta na konkretnite dokumenti  izdadeni vrz osnova na planot, organot treba da oceni dali ]e go vku~i vo postapkata kako zainteresirano lice, bidejki negoviot praven interes e vrzan so detalniot urbanisti~ki plan, a ne so konkretnata pravna rabota.         

 

 

 

3. DOSTAVA NA PISMENA      

 

Za dostavata na pismenata vo upravnata postapka, odnosno: покана, решение, заклучок и други службени списи од органите до странките, Zakonot predviduva  редослед на dejstvija za доставување со предавање од стана на органот (по пошта, и со јавна објава), a ќе се смета дека доставувањето е релевантно извршено само ако органот се придржувал до начините и дадениот редослед за доставување на писмenата, а еднаш воспоставената уредна достава ги обврзува странките тие самите, во натамошниот тек на постапката да се грижат за непречен и ефикасен тек на управната постапка и доколку не се појават пред органот или не достават списи, органот нема натамошна обврска со тие странки да комуницира, ниту пак има одговорност за негативните последици  што можат поради тоа да настапат за странката.

 

Секој од начините на доставување од членот 78 на Законот има свои специфичности, а правило е доставувањето на писмото, органот  да го врши со предавање на лицето на кое му е наменето и тоа во работен ден  во време од  06:00 - 21:00 часот, а од особено важни причини доставувањето може органот да го врши и во неработни денови, денови на државни и други празници и неработни денови кои се празнуваат и по 21 часот, ако тоа е неодложно потребно.

Доставувањето на овој начин, органот  мора да се обиде да го спроведе успешно најмалку 2 пати во период на 15 дена, сметано од денот кога ќе се утврди потребата за доставување, а доставувачот е должен да го образложи неуспешниот обид за достава и тоа да го верифицира со свој потпис. Ќе се смета дека доставувањето со предавање на странката е извршено, ако доставницата ја потпишат примачот и доставувачот.

 

Вториот начин на доставување, органот ќе го примени доколку  во рокот од 15 дена сметано од денот на утврдувањето на потребата за доставување и по два обида, доставата не е извршена со предавање на странката. Доставата по пошта се врши со препорачана пратка, а доставата е уредна кога странката со свој потпис ќе го потврди приемот на писмото, со денот кога е примено и поштата ќе ја врати повратницата до органот. Доколку поштата не успее да го реализира доставувањето на писмото со препорачана пратка во два последователни обиди, органот доставувањето го врши по пат на обична пошта, а ако и по истекот на 30 дена, сметано од денот на испраќањето на обичната поштенска пратка, странката не се појави пред органот или не преземе никакви активности на кои била упатена со писменото, се смета дека се исполнети условите доставата да се изврши по пат на јавна објава.

 

Третиот начин на достава - јавната објава е примарен во случај кога седиштето или адресата на странката се непознати за органот чие писмено се доставува, а секундарно примена и значење има кога органот не можел да изврши уредна достава по пат на предавање ниту преку пошта или кога се работи за акти кои се однесуваат на повеќе странки. Објавата органот ја врши преку дневен печат кој се дистрибуира на целата територија на Република Македонија, во текот на два последователни дена, а потоа на трошок на органот се врши и еднократна објава во „Службен весник на Република Македонија“, односно службеното гласило на општината, Градот Скопје и општините во Градот Скопје.Законот, пропишува што мора да содржи објавата и предупредување за старанката кога начинот на достава се смета за уреден и дека негативните последици кои можат да настанат ги сноси самата странка.

 

Новините во доставата, имаат за цел да ја подобрат ефикасноста во постапувањето на органите, но треба да се напомене дека минималното време за спроведување на доставата според редоследот на доставувањето и самите рокови на доставување е 60-тина дена.

 

 

 

            4. RE{ENIE

 

Фактите  врз основа на кои се донесува решение се утврдуваат со докази (исправи, увренија, сведоци, изјави на странките, вештаци, толкувачи, увид и обезбедување докази). 

 

Re[enie vrz основа на фактите утврдени во постапката, donesuva органот надлежен за решавање за работата што е предмет на постапката.

 

 Со заклучок се одлучува за прашањата што се однесуваат на постапката.

 

5. ПРАВНИ СРЕДСТВА

 

 

So Amandmanot 21 na Ustavot na Repblika Makedonija, pravoto na `alba ili drug vid na pravna za[tita protiv poedine~nite pravni akti doneseni vo postapkata vo prv stepen pred organ na dr`avnata uprava ili organizacija i drug organ [to vr[i javni ovlastuvawa se ureduva so zakon.

 

 

Ova zna~i deka pravoto na `alba se ureduva so zakon i ne se garantira, ako so materijlniiot zakon toa ne e predvideno.

 

Pod isti uslovi pravo na `alba imaat i органите кои со закон се овластени да изјават жалба против решението со кое е повреден закон во корист на поединци или правно лице, а на штета на јавниот интерес.

 

Rокот за поднесување на жалба e 15 дена сметано од денот на приемот на решението, ако со закон не е поинаку определено.

 

Начинот на предавањето на жалбата и понатаму останува непосредно или преку пошта до органот што го донел првостепеното решение.

 

Pravoto na `alba na zainteresiranoto lice  proizleguva od svojstvoto na stranka vo postapkata i toa pravo go ima sekoga[ koga so materijlniot zakon e dozvoleno pravo na `alba, a organot vo postapkata  ova lice go vklu~il i mu priznal praven interes . Vo ovoj slu~aj, pravoto na `alba, odnosno rokot za `alba e rokot koj va`i za stranka i se smeta  od denot koga pismenoto e primeno.

 

Sekoe postapuvawe na organite sprotivno na ova, na zainteresiranto lice mu dava pravo da se [titi preku institutot obnova na postapkata.

 

6. VОНРЕДНИ ПРАВНИ ЛЕКОВИ

 

Vonrednite pravni lekovi se od osobena va`nost vo upravnata postapka , zatoa [to ovozmo`uvaat da se re[ava vo upravna postapka vo koja ve]e e doneseno kone~no re[enie i da se otstranat eventualnite nepravilnosti vo pravoslino zavr[enata postapka.

 

Ottuka e potrebno da se znae:

 

-Обнова на управната постапка може да поведе со барање странката (ова право го има и јавниот обвинител под исти услови како и странката) или органот што го донел решението со кое постапката е окончана по службена должност, и тоа секогаш кога постапката е окончана со решение против кое нема редовно правно средство во управната постапка (конечно во управната постапка) и само ако е исполнет некој од таксативно наброените услови предвидени во членот 249 од Законот.

 

Pri исполнување на условите од членот 249 od Зakonot, странката мора да ги направи веројатни околностите под кои го заснова предлогот и околноста дека предлогот е ставен во законскиот рок.

 

Обновата на постапката како правно средство се поведува често по барање на странките, но и по службена должност на органот кој го донел решението главно кога ќе се дознае за нови факти или кога ќе се најде или ќе се стекне можност да се употребат нови докази кои сами или во врска со веќе изведените би можеле да доведат до поинакво решение ако тие факти  односно докази биле изнесени или употребени во поранешната постапка.

 

- Mенување и поништување на решение во врска со управен спор, kako правен институт,  dava mo`nost na органот против чие решение е поведен управен спор, до окончувањето на спорот, ако ги уважi сите барањa од тужбата да го поништи или измeни своето решениe од оние причини од кои и судот би можел тоа да го стори, ако со тоа не се повредува правото на странката или на трето лице.

 

- Бaрање за заштита на законитоста e право на Јавниот обвинител кога ќе најде дека со правосилно решение донесено во работа во која не може да се води управен спор, а судска заштита не е обезбедена надвор од управниот спор е повреден законот. Со одлуката по повод барањето за заштита на законитоста надлжениот орган може да го укине побиваното решение или да го одбие барањето, а против одлуката-решението донесено по БЗЗ не е допуштена жалба.

 

      -Поништување и укинување по право на надзор, е правно средство кое може да го користи надлежниот орган (второстепениот орган, а ако таков нема органот овластен со закон да врши надзор над работата на органот кој решението го донел) или против решение кое е конечно во управната постапка, само ако се исполнети условите од членот 263 од Законот, и кај ова правно средство нема новини.

 

-Укинување и менување на правосилно решение со согласност или по барање на странката, е правно средство кое се користи во случај кога со правосилно решение странката стекнала некое право, а органот кој го донел решението смета дека во тоа решение е неправилно применет материјалниот закон, заради негово усогласување со законот, но само ако странката која со тоа решение стекнала некое право на тоа се согласи, а не се повредува ниту право на трето лице.

 

-Вонредно укинување, е правно средство насочено кон извршно решение, само ако тоа е потребно со цел за отстранување на тешка и непосредна опасносот по животот и здравјето на луѓето, јавната безбедност, јавниот мир и поредок или јавниот морал, ако тоа не е можно да се отстрани со други средства со кои помалку се засега во стекнатите права. Ова секако на начин и под условите предвидени во членот 266 до Законот.

 

Oгласувањето на решение за ништовно e правно средство, преку кое во секое време по службена должност, по предлог на странката или од Јавниот обвинител, под условите предвидени во член 267 од законот, решението mo`e da se oglasi за ништовно, vo koj slu~aj се поништиваат и правните последици што ги предизвикало.

 

 

 

7.  IZVR{UVAWE NA RE{ENIE

 

 

Re[enieto doneseno vo upravna postapka se izvr[uva ottkako ]e stane izvr[no.Решението е извршно:

 

1.      со истекот на рокот за жалба, ако жалба не е изјавена;

2.      со доставување на странката, ако жалба не е допуштена;

3.      со доставување на странката, ако жалбата не го одлага извршувањето;

4.      со доставување на странката на решението со кое жалбата се одбива или отфрла;

5.      второстепеното решение со кое е изменето првостепеното решение станува извршно кога ќе и се достави на странката;

6.      ако во решението е даден рок по кој ќе се изврши решението, решението станува извршно по истекот на тој рок;

7.      доколку во решението не е даден рок во кој решението станува извршно, тогаш тоа ќе се изврши по истекот на 15 дена од донесувањето на решението.

 

    

 IV. SORABOTKA ME\U CENTRALNATA  I LOKALNATA VLAST

       VO DELOT NA INSPEKCISKITE SLU@BI I PRIMENATA NA

       ZAKONOT ZA OP[TATA UPRAVNA POSTAPKA

 

 

Nadle`nosta na lokalnata vlast, odnosno na edinicite na lokalnata samuprava - op[tinite e regulirana vo ~lenot 22 od Zakonot za lokalnata samouprava ( Slu`ben vesnik na RM br.5/22).

 

 Pome\u drugoto, vo t.12  od ovoj ~len e predvideno deka op[tinata vr[i nadzor nad rabotite od nejzinata nadle`nost.

 

 

Nadzorot spored Zakonot za upravnata inspekcija i nadzorot koj go vr[i op[tinata nad rabotite od svojata nadle`nost, sogalsno Zakonot za lokalna samouprava, imaat ista cel, po~ituvawe  na procedurata vo koja se ostvaruvaat pravata ili se odlu~va za barawata na gra\anite vo upravna postapka, a zakonot koj toa go regulira e Zakonot za op[ata upravna postapka.

 

 

Ottuka, preku inspekciskiot nadzor, kako praven institut se postignuva objektiviziran pristap do upravnata pravda i nejzinoto poimawe, kako subjektiven odraz  na interesite na poedinecot sprema vlasta, bilo taa da e postavena na lokalno ili cenatarlno nivo, segoga[ koga se odlu~uva za  poedine~no pravo na gra\aninot, no i koga se postavuvaat odnosi gra\aninot da  trpi zaradi ostavruvawe na javen interes

 

Gra\anite vo vrska so ostvaruvaweto na svojot  praven interes  vo odnos na pra[awata na nadzorot na primenata na Zakonot za op[tata upravna postapka treba  segoga[ da se obratat so pismena pretstavka.

 

Sekoj gra\anin ima pravo, poedine~no ili zaedno so drugite da dostavuva pretstavki i predlozi za rabоtaта na organite na оp[tinata i op[tinskata administacija.

 

Obvrska na gradona~alnikot na op[tinata  e  da sozdade uslovi za dostavuvawe pretstavki i predlozi i  vo rok ne podolg od 60 dena na podnositelot na pretstavkata, odnosno predlogot, obrazlo`eno da mu se odgovori, a tie pretstavki i predlozi koi ne se odnesuvaat na raboтata na op[tinata da gi dostavi na soodvetniot dr`aven organ, [to bi zna~elo deka po pravilo po toj  vid pretstavki se izvestuva Dr`avniot upraven inspektorat.

 

  

 

Ottuka, prestavkata, koja ne e cel samata za sebe, ja determinira komunikacijata pome\u Dr`avniot upraven inspektorat i gra\anite, vo vrska so pretstavkite direktno ili preku ednicite na lokalnata samouprava.  

 

 

 

 

КОЈ ВРШИ ИНСПЕКЦИСКИ НАДЗОР ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

 

             Освен Државниот управен инспекторат тоа се и:

 

-          Одделение за инспекции во одбраната

-          Државен девизен инспекторат

-          Управа за јавни приходи

-          Финансиска полиција

-          Дирекција за спречување на перење  пари

-          Државен пазарен инспекторат

-          Државен инспекторат за техничка инспекција

-          Управа за ветеринарство-Одделение за државна ветеринарна инспекција

-          Управа за водостопанство-Одделение за водостопанска инспекција

-          Државен инспекторат за земјоделство

-          Државен инспекторат за шумарство и ловство

-          Фитосанитарна управа-Одделение за фитосанитарна инспекција

-          Државен санитарен и здравствен инспекторат

-          Биро за лекови-Одделение за инспекциски надзори

-          Дирекција за храна-Сектор за инспекциски надзори

-          Државен просветен ионспекторат

-          Државен инспекторат за труд

-          Државен инспекторат за локална самоуправа

-          Сектор за управно-надзорни работи при Министерството за култура

-          Управа за заштита на културното наследство-Сектор за превенција и инспекциски надзор

-          Државен инспекторат за транспорт

-          Државен инспекторат за градежништво и урбанизам

-          Државен комунален инспекторат

-          Државен инспекторат за животна средина

 

кои во рамките надзорот што го вршат се координираат преку Кординативно тело за вршењето на работите од инспекцискиот надзор, формирано со Одлука на Влада на Република Македонија  бр.19-779/1 од 22.02.2006 година.

                                                              

Општините исто така вршат надзор над спроведувањето на нивните надлежности.

 

 

 

 

 

 

 



[1] Советниците инспектори се сместени во подрачните одделенија на Министерството за правда во соодветните општини

[2] Ова одделение ги опфаќа Градот Скопје и општините: Центар, Кисела Вода, Аеродром, Сопиште, Зелениково, Студеничани, Гази Баба, Илинден, Петровец, Арачиново, Штип, Кочани, Зрновци, Свети Николе, Лозово, Карабинци, Чешиново, Радовиш, Конче, Виница, Берово, Делчево и Пехчево.

[3] Ова одделение ги опфаќа Градот Скопје и општините: Центар, Карпош, Ѓорче Петров, Сарај, Кавадарци, Росоман, Неготино, Демир Капија, Прилеп, Долнени, Кривогаштани, Крушево, Битола, Могила, Новаци, Демир Хисар, Ресен, Охрид, Дебарца.

[4] Ова одделение ги опфаќа Градот Скопје и општините: Центар, Чаир, Бутел, Чучер Сандево, Шуто Оризари, Велес, Градско, Чашка, Куманово, Липково, Старо Нагоричане, Кратови, Крива Паланка, Ранковце, Василево, Босилово, Ново Село, Валандово, Гевгелија, Дојран и Богданци.

[5] Ова одделение ги опфаќа општините: Теово, Јагуновце, Теарце, Брвеница, Боговиње, Гостивар, Врапчиште, Маврово, Ростуше, Кичево, Вранештица, Другово, Зајас, Македонски Брод, Пласница, Струга, Вевчани, Дебар, Центар, Жупа

[6] Методологијата на вршење на надзорот е идентична без оглед дали се работи за редовен инспекциски надзор или надзор по иницијатива на грѓаните, со таа разлика што во вториот случај надзорот ќе се изврши иклучиво доколку има писмена иницијатива(претставка) од граѓанинот.